13 სექტემბერი - სეფსისის მსოფლიო დღე

ყოველწლიურად 13 სექტემბერს მსოფლიო სეფსისის დღეს აღნიშნავს. ეს ინიციატივა 2012 წელს სეფსისის გლობალურმა ალიანსმა (Global Sepsis Alliance) დააფუძნა, ხოლო 2017 წელს ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ სეფსისი გლობალურ ჯანდაცვის პრიორიტეტად აღიარა. დღის მიზანი ერთია - საზოგადოებამ იცოდეს, რა არის სეფსისი და რატომ წყვეტს მის დროს ყოველი საათი ადამიანის სიცოცხლეს.

რა არის სეფსისი

სეფსისი ინფექციის სიცოცხლისთვის საშიში გართულებაა. ის ვითარდება მაშინ, როდესაც ორგანიზმის იმუნური პასუხი ინფექციაზე უკონტროლო ხდება და საკუთარი ქსოვილებისა და ორგანოების დაზიანებას იწვევს. ნებისმიერი ინფექცია - პნევმონია, საშარდე გზების ანთება, ჩირქოვანი ჭრილობა თუ ნაწლავური ინფექცია - შესაძლოა სეფსისში გადაიზარდოს. მკურნალობის გარეშე პროცესი სწრაფად მიდის სეპტიკურ შოკამდე და მრავლობითი ორგანოს უკმარისობამდე.

გლობალური მონაცემებით, მსოფლიოში ყოველწლიურად სეფსისის 47-50 მილიონი შემთხვევა ფიქსირდება და სულ მცირე 11 მილიონი ადამიანი იღუპება - ეს მსოფლიოში ყოველი მეხუთე გარდაცვალებაა. გადარჩენილთა ნახევარი კი ხანგრძლივ ფიზიკურ ან ფსიქოლოგიურ შედეგებს ებრძვის. საყურადღებოა, რომ შემთხვევათა დაახლოებით 80% საავადმყოფოს გარეთ იწყება, ამიტომ დროული ამოცნობა ყველას ეხება.

რატომ არის მნიშვნელოვანი სპეციალიზებული ცენტრი

სეფსისის დროს გადამწყვეტია დრო: სასწრაფოდ დაწყებული ანტიბაქტერიული თერაპია, ინფექციის კერის ქირურგიული სანაცია, ინფუზიური მხარდაჭერა და ორგანოთა ფუნქციის უწყვეტი მონიტორინგი. ეს მოითხოვს არა ერთ სპეციალისტს, არამედ სისტემას - ინფექციონისტების, ჩირქოვანი ქირურგების, რეანიმატოლოგებისა და ლაბორატორიის კოორდინირებულ მუშაობას ერთ სივრცეში. სწორედ ასეთი გამართული, მრავალპროფილური ცენტრის არსებობა ამცირებს სიკვდილიანობას და გართულებების რისკს.

ბოჭორიშვილის კლინიკის როლი

საქართველოსთვის სეფსისის თემა განსაკუთრებულ ისტორიულ მნიშვნელობას ატარებს. 1979 წელს აკადემიკოსმა ვახტანგ ბოჭორიშვილმა თბილისში დააფუძნა სეფსისის საწინააღმდეგო რესპუბლიკური ცენტრი - ერთ-ერთი პირველი სპეციალიზებული დაწესებულება, სადაც სეფსისის დიაგნოსტიკა და მკურნალობა სისტემურ, სამეცნიერო საფუძველზე დაიწყო. ვახტანგ ბოჭორიშვილი სამართლიანად ითვლება სეფსისოლოგიის, როგორც გენერალიზებული ინფექციის სისტემური შესწავლის მიმართულების, ფუძემდებლად. მისმა სკოლამ ჩამოაყალიბა სეფსისის კლინიკური კრიტერიუმები და კომპლექსური მკურნალობის პრინციპები, რომლებმაც ცენტრში სეფსისით გამოწვეული სიკვდილიანობა რადიკალურად შეამცირა.

სიმბოლურია, რომ სეფსისის მსოფლიო დღე ვახტანგ ბოჭორიშვილის ხსოვნის დღეებს ემთხვევა - აკადემიკოსი 2002 წლის 11 სექტემბერს გარდაიცვალა, სეფსისის მსოფლიო დღემდე ორი დღით ადრე. ამიტომ ჩვენთვის 13 სექტემბერი მხოლოდ საერთაშორისო თარიღი კი არა, იმ ადამიანის პატივისცემის დღეც არის, რომელმაც სეფსისთან ბრძოლას მთელი სიცოცხლე მიუძღვნა.

დღეს აკადემიკოს ვახტანგ ბოჭორიშვილის სახელობის კლინიკა ამ მემკვიდრეობის გამგრძელებელია: 45 წელზე მეტია, ინფექციური დაავადებების, ზოგადი და ჩირქოვანი ქირურგიისა და ინტენსიური თერაპიის მიმართულებები ერთ სივრცეშია გაერთიანებული, რაც სეფსისისა და მისი გამომწვევი მდგომარეობების დროულ ამოცნობასა და მართვას უზრუნველყოფს.

რა უნდა ვიცოდეთ

სეფსისზე ეჭვი უნდა გაჩნდეს, თუ ინფექციის ფონზე ვითარდება: მაღალი ცხელება ან, პირიქით, ტემპერატურის დაცემა და შემცივნება, აჩქარებული სუნთქვა და პულსი, ცნობიერების დაბინდვა ან უჩვეულო ძილიანობა, მკვეთრი სისუსტე, კანის სიფერმკრთალე ან ლაქები, შარდის შემცირება. ასეთ დროს დაყოვნება დაუშვებელია - მაშინვე მიმართეთ სამედიცინო დაწესებულებას.

სეფსისის მსოფლიო დღეს ბოჭორიშვილის კლინიკა კიდევ ერთხელ შეახსენებს საზოგადოებას: სეფსისი პრევენციული, ამოსაცნობი და განკურნებადია - თუ დროულად ვიმოქმედებთ.