კოლონოსკოპია: მომზადება, ანესთეზია და რას აჩვენებს გამოკვლევა.
როგორ მოვემზადოთ კოლონოსკოპიისთვის დღეების მიხედვით, არის თუ არა პროცედურა მტკივნეული და რას ავლენს ეს კვლევა.

კოლონოსკოპია გულისხმობს მსხვილი ნაწლავის დათვალიერებას ბრმა ნაწლავის ჩათვლით და ასევე თვალიერდება წვრილი ნაწლავის ტერმინალური ნაწილი, რომელიც 20-40 წუთს გრძელდება და სედაციის პირობებში პაციენტისთვის უმტკივნეულოა. ყველაზე რთული ნაწილი არა თავად კვლევა, არამედ მომზადებაა: 2-3 დღის დიეტა და ნაწლავის გაწმენდა, რომელზეც პირდაპირ არის დამოკიდებული შედეგის სიზუსტე. 45 წლის ასაკიდან კოლონოსკოპია კოლორექტული კიბოს პრევენციის ყველაზე ეფექტიანი მეთოდია, რადგან საშუალებას იძლევა, პოლიპი ამოიკვეთოს მანამ, სანამ ის სიმსივნედ გადაიქცევა.
რა არის კოლონოსკოპია და რას ამოწმებს
კოლონოსკოპიის დროს ექიმს ანუსის გავლით მსხვილ ნაწლავში შეჰყავს მოქნილი, თხელი ენდოსკოპი, რომლის ბოლოზე მაღალი გარჩევადობის კამერაა. გამოსახულება მონიტორზე გადადის, ენდოსკოპისტი კი ნაწლავის ლორწოვანს მთელ სიგრძეზე, სწორი ნაწლავიდან ბრმა ნაწლავამდე, ათვალიერებს. კვლევა ავლენს პოლიპებს, ანთებით ცვლილებებს (მაგალითად, წყლულოვანი კოლიტის დროს), დივერტიკულებს, სისხლდენის წყაროსა და სიმსივნურ წარმონაქმნებს.
გასტროსკოპიისგან განსხვავებით, რომელიც საყლაპავს, კუჭსა და თორმეტგოჯა ნაწლავს იკვლევს, კოლონოსკოპია მხოლოდ მსხვილ ნაწლავს ფარავს. ორივე კვლევა ხშირად ერთ დღეს, ერთი სედაციით ტარდება. გასტროსკოპიის მომზადებასა და მიმდინარეობაზე ცალკე სტატია გვაქვს: გასტროსკოპია: რას ველოდოთ და როგორ მოვემზადოთ.
ვის და რა ასაკიდან სჭირდება კოლონოსკოპია
კოლონოსკოპია ორ შემთხვევაში ინიშნება: სკრინინგის მიზნით, სიმპტომების გარეშე, და დიაგნოსტიკური მიზნით, კონკრეტული ჩივილების დროს.
სკრინინგი. საერთაშორისო გაიდლაინების მიხედვით (ამერიკის გასტროენტეროლოგთა კოლეჯი, აშშ-ის პრევენციული სამსახურების სამუშაო ჯგუფი), საშუალო რისკის მქონე ადამიანებს კოლონოსკოპიას 45 წლის ასაკიდან ურჩევენ, ნორმალური შედეგის შემთხვევაში კი ყოველ 10 წელიწადში. თუ პირველი რიგის ნათესავს (მშობელი, და-ძმა, შვილი) კოლორექტული კიბო ან მსხვილი პოლიპი ჰქონდა, სკრინინგი 40 წლიდან ან ნათესავის დიაგნოზის ასაკზე 10 წლით ადრე იწყება.
დიაგნოსტიკური ჩვენებები:
- სისხლი განავალში ან შავი, ფისისმაგვარი განავალი;
- კუჭის მუშაობის ცვლილება, რომელიც 3-4 კვირაზე მეტხანს გრძელდება (ყაბზობა, დიარეა, მათი მონაცვლეობა);
- აუხსნელი რკინადეფიციტური ანემია, განსაკუთრებით მამაკაცებსა და მენოპაუზის შემდგომ ქალებში;
- მუცლის ქრონიკული ტკივილი ან წონის აუხსნელი კლება;
- ბუასილის სიმპტომები 45 წლის ზემოთ: სისხლდენა „ბუასილს" არ უნდა მიეწეროს, სანამ ნაწლავი არ არის შემოწმებული;
- ანთებითი ნაწლავური დაავადების მონიტორინგი.
სისხლდენისა და ანემიის დროს კოლონოსკოპიამდე, როგორც წესი, სისხლის საერთო ანალიზი ტარდება: ჰემოგლობინისა და ფერიტინის დონე ექიმს აჩვენებს, რამდენად გადაუდებელია კვლევა.
კოლონოსკოპიისთვის მომზადება
მომზადების მიზანი ერთია: ნაწლავი სრულიად სუფთა უნდა იყოს. ნაწლავის ლორწოვანზე დარჩენილი უმნიშვნელო ნარჩენიც კი შეიძლება პოლიპს ფარავდეს. კვლევების თანახმად, არაადეკვატური მომზადების შემთხვევაში ადენომების 20-40% შეუმჩნეველი რჩება და კვლევის გამეორება ხდება საჭირო.
|
დრო |
კვება |
რა უნდა გაკეთდეს |
|---|---|---|
|
3 დღით ადრე |
დიეტა: თეთრი ბრინჯი, მაკარონი, თეთრი პური, მოხარშული ქათამი, თევზი, კვერცხი, იოგურტი. გამორიცხეთ ხილი, ბოსტნეული, მარცვლეული, პარკოსნები, თხილი, თესლი, ყავისფერი პური, წითელი ხორცი |
ექიმს აცნობეთ ყველა მედიკამენტი, განსაკუთრებით სისხლის გამათხელებლები, რკინის პრეპარატები და დიაბეტის წამლები |
|
1 დღით ადრე |
მხოლოდ გამჭვირვალე სითხეები: წყალი, ჩაი (რძის გარეშე), ბულიონი (გაწურული), ვაშლის ან თეთრი ყურძნის წვენი, ჟელე. აკრძალულია წითელი და იისფერი სითხეები, რძე, ყავა რძით, ალკოჰოლი |
საღამოს იწყება საპრეპარაციო ხსნარის პირველი ნახევრის მიღება (ექიმის სქემის მიხედვით) |
|
კვლევის დღე |
არაფერი საჭმელი. გამჭვირვალე სითხე დასაშვებია კვლევამდე 2 საათით ადრე |
დილით ხსნარის მეორე ნახევარი (გაყოფილი სქემა); კვლევაზე თანმხლებ პირთან ერთად მობრძანდით |
საპრეპარაციო ხსნარი. ყველაზე ხშირად პოლიეთილენგლიკოლის (PEG) ხსნარები გამოიყენება. თანამედროვე რეკომენდაციაა ე. წ. გაყოფილი სქემა (split-dose): ნახევარი წინა საღამოს, ნახევარი კვლევამდე 4-6 საათით ადრე. ასეთი მომზადება ლორწოვანს 2-3-ჯერ უკეთ ასუფთავებს, ვიდრე მთელი დოზის ერთბაშად მიღება. ხსნარის გემო გასაადვილებლად შეიძლება გაცივდეს, ლიმონის წვენით დაემატოს ან საწრუპავით დაილიოს.
რა ნიშნავს, რომ მზად ხართ: ბოლო განავალი უნდა იყოს გამჭვირვალე ან ღია ყვითელი, მყარი ნაწილების გარეშე. თუ ის კვლავ მღვრიე ან ყავისფერია, დაუკავშირდით კლინიკას. შესაძლოა, დამატებითი ხსნარი დაგჭირდეთ.
მედიკამენტები:
- ასპირინი და სხვა ანტიაგრეგანტები, როგორც წესი, არ იხსნება, მაგრამ ექიმს აუცილებლად უთხარით;
- ვარფარინი და ახალი ანტიკოაგულანტები (რივაროქსაბანი, აპიქსაბანი): ინდივიდუალური გადაწყვეტილებაა, კარდიოლოგთან შეთანხმებით, რადგან პოლიპის მოცილებისას სისხლდენის რისკი იზრდება;
- რკინის პრეპარატები კვლევამდე 5-7 დღით ადრე უნდა შეწყდეს, რადგან განავალს შავად ღებავს და ლორწოვანზე ჩერდება;
- დიაბეტის წამლები: ინსულინისა და ტაბლეტების დოზა უზმო დღისთვის ენდოკრინოლოგთან უნდა შეთანხმდეს.
მტკივნეულია თუ არა კოლონოსკოპია
ეს ყველაზე ხშირი კითხვაა და პასუხი მომზადების ფორმაზეა დამოკიდებული. ბოჭორიშვილის კლინიკაში სამივე ვარიანტი ხელმისაწვდომია.
|
ვარიანტი |
რას გრძნობთ |
ვისთვის |
შეზღუდვები |
|---|---|---|---|
|
ანესთეზიის გარეშე |
ნაწლავში ჰაერის შებერვისგან შებერილობა და ზეწოლა, ნაწლავის მოხვევებზე ხანმოკლე სპაზმური ტკივილი |
პაციენტები მაღალი ტკივილგამძლეობის ზღურბლით, რომლებსაც სედაცია ეკრძალებათ ან არ ენიშნებათ |
მოსვენების გარეშე სახლში დაბრუნება შესაძლებელია |
|
სედაცია (საშუალო სიღრმის) |
ძილისმაგვარი მდგომარეობა, პროცედურა არ ახსოვთ; სუნთქვა დამოუკიდებელია |
პაციენტების უმეტესობისთვის, ტიპური არჩევანი |
1-2 საათი დაკვირვება; იმ დღეს მანქანის მართვა, ალკოჰოლი და მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები აკრძალულია |
|
ზოგადი ანესთეზია (პროპოფოლით) |
სრული ძილი, ანესთეზიოლოგის მეთვალყურეობით |
ხანგრძლივი ან რთული პროცედურა, პოლიპექტომია, წინა მტკივნეული გამოცდილება, გამოხატული შფოთვა |
ანესთეზიოლოგის კონსულტაცია და ელემენტარული ანალიზები წინასწარ; თანმხლები პირი აუცილებელია |
სედაციისა და ანესთეზიის უსაფრთხოებას კლინიკის ანესთეზიოლოგიისა და რეანიმაციის დეპარტამენტი უზრუნველყოფს: პროცედურის განმავლობაში მონიტორინგდება პულსი, წნევა, ჟანგბადის სატურაცია.
როგორ ტარდება პროცედურა
- მიღება და მომზადება. ექთანი ამოწმებს მომზადების ხარისხს, ათავსებს ვენურ კათეტერს (სედაციისთვის), პაციენტი იცვამს სპეციალურ ტანსაცმელს.
- პოზიცია. პაციენტი წვება მარცხენა გვერდზე, მუხლები მკერდისკენ მოხრილი.
- კვლევა. ენდოსკოპი ნელა მიიწევს ბრმა ნაწლავამდე; ლორწოვანის დათვალიერება ძირითადად ენდოსკოპის უკან გამოყვანისას ხდება. ეს ეტაპი მინიმუმ 6 წუთს გრძელდება, რაც პოლიპების აღმოჩენის ხარისხის ერთ-ერთი საერთაშორისო ინდიკატორია.
- ბიოფსია ან პოლიპექტომია, საჭიროების შემთხვევაში იმავე პროცედურის ფარგლებში.
- გამოღვიძება და დაკვირვება: 30-90 წუთი.
სულ, მისვლიდან წასვლამდე, კლინიკაში 2-3 საათი დაგჭირდებათ.
პოლიპის მოცილება და ბიოფსია იმავე პროცედურაზე
კოლონოსკოპიის მთავარი უპირატესობა სხვა სკრინინგულ მეთოდებთან (განავლის ფარული სისხლის ტესტი, კტ-კოლონოგრაფია) შედარებით ისაა, რომ ის ერთდროულად დიაგნოსტიკური და სამკურნალო პროცედურაა. 1 სმ-მდე ზომის პოლიპი, როგორც წესი, იქვე, უმტკივნეულოდ ამოიკვეთება ცივი ან ცხელი მარყუჟით, ხოლო მოცილებული ქსოვილი ჰისტოლოგიურ კვლევაზე იგზავნება. პასუხი 7-10 სამუშაო დღეში მზადდება.
პოლიპის მოცილების შემდეგ 7 დღე მძიმე ფიზიკური დატვირთვა და სისხლის გამათხელებლების მიღება (ექიმთან შეთანხმებით) შეზღუდულია.
შედეგები: როდის მივიღებთ და რას ნიშნავს
ვიზუალურ დასკვნას ენდოსკოპისტი პროცედურის დასრულებისთანავე გასცემს, ფოტოებით და აღწერით. ჰისტოლოგია ცალკე ემატება.
ყველაზე ხშირი დასკვნები:
- ნორმა: შემდეგი კოლონოსკოპია 10 წლის შემდეგ (საშუალო რისკის ჯგუფში);
- ჰიპერპლაზიური პოლიპი: კეთილთვისებიანი, სკრინინგის ინტერვალი არ იცვლება;
- ადენომა: კიბოსწინარე წარმონაქმნი; 1-2 მცირე ადენომის შემთხვევაში განმეორებითი კვლევა 7-10 წელიწადში, 3-ზე მეტის ან 1 სმ-ზე დიდის შემთხვევაში 3 წელიწადში;
- დივერტიკულოზი: ნაწლავის კედლის ჯიბისებრი გამობერვები, საჭიროებს კვებით კორექციას;
- ანთება: შემდგომი მართვა გასტროენტეროლოგთან.
კვლევის შემდეგ: კვება და რეჟიმი
პირველი კვება შესაძლებელია სედაციიდან გამოსვლისთანავე: მსუბუქი, ცხიმის გარეშე. ჰაერის შებერვის გამო რამდენიმე საათი შებერილობა ნორმალურია, ის სიარულით სწრაფად გადის. განავალში სისხლის უმნიშვნელო კვალი ბიოფსიის შემდეგ 1-2 დღე დასაშვებია. დაუყოვნებლივ მიმართეთ კლინიკას, თუ აღინიშნება: მუცლის ძლიერი, მზარდი ტკივილი, 38 °C-ზე მაღალი ტემპერატურა, უხვი სისხლდენა, თავბრუსხვევა.
სამსახურში დაბრუნება სედაციის შემდეგ მეორე დღეს არის შესაძლებელი.
სხვა სტატიები
აპენდიციტის ნიშნები ზრდასრულებსა და ბავშვებშირა უნდა ვიცოდეთ დაავადებაზე და როგორ ტარდება ლაპაროსკოპიული ოპერაცია
მწვავე ნაწლავური ინფექციები ზაფხულის პერიოდში - მიზეზები, პრევენცია და მართვარატომ მწვავდება ნაწლავური ინფექციები განსაკუთრებით ზაფხულის პერიოდში?
ბუასილიბუასილის 4 სტადია, რომელზე მუშაობს მალამო და როდის სჭირდება ოპერაცია. სისხლდენის ნიშნები, მკურნალობის მეთოდები და აღდგენა.
ჰაერის დაბინძურების გავლენა ფილტვებზეჰაერის დაბინძურება და ფილტვის ფუნქციური ტესტების მნიშვნელობა რესპირატორული ჯანმრთელობის შეფასებაში
ფარისებრი ჯირკვლის დისფუნქციაფარისებრი ჯირკვლის დისფუნქციის სიმპტომები ქალებსა და მამაკაცებში.
არითმია ბავშვებში – რა უნდა იცოდეთ მშობლებმაინტერვიუ ბავშვთა კარდიოლოგთან: არითმია ბავშვებში – რა უნდა იცოდეთ მშობლებმა?!
ხშირად დასმული კითხვები
